De bodemfluisteraar van de Kempen: hoe Marc saffraan laat spreken via de grond.
Marc’s reis is er een van nieuwsgierigheid en toewijding. Heel bewust neemt hij afstand van de conventionele landbouw en kiest hij voor regeneratieve, biologische en biodynamische principes. Voor hem zit het geheim van uitzonderlijke saffraan niet in het voeden van de plant, maar juist in het verzorgen van het complexe ecosysteem dat haar ondersteunt. Dit is het verhaal van hoe Marc’s unieke aanpak – van zijn pionierswerk met Bokashi tot zijn diepe betrokkenheid bij het bodemvoedselweb – de zanderige Kempense grond transformeert tot de basis voor saffraan van ongeëvenaarde kwaliteit.
Van de bodem omhoog: een filosofie van samenwerking
Marc’s filosofie is eenvoudig maar diepgaand: “wij voeden de planten niet, wij voeden het bodemleven.” Dit principe stuurt elke actie op het veld. Hij ziet de bodem niet als een dood substraat, maar als een bruisende, levende gemeenschap – een complex netwerk van bacteriën, schimmels, protozoa en aaltjes. Zijn missie is om de omstandigheden te creëren waarin deze gemeenschap kan floreren, in het vertrouwen dat een gezond ecosysteem uiteindelijk zorgt voor gezonde, vitale saffraan. Een hoeksteen van deze aanpak is zijn toewijding aan niet-kerende landbouw, oftewel ‘no-dig’ farming. Door de grond niet te ploegen of te keren, beschermt Marc de delicate bodemstructuur, en in het bijzonder de vitale mycorrhiza-schimmelnetwerken. Deze schimmels vormen een symbiose met de wortels van de saffraankrokus, waardoor ze verder kunnen reiken en beter toegang krijgen tot water en voedingsstoffen. Ploegen verstoort en verbreekt deze netwerken, wat de gezondheid van de bodem terugzet. Door de bodem met rust te laten, geeft Marc deze ondergrondse webben de kans om elk jaar sterker te worden, en legt hij de basis voor een veerkrachtig, zelfregulerend ecosysteem. Dit diepe respect voor de integriteit van de bodem betekent dat elk organisme – van de kleinste microbe tot de grootste regenworm – wordt gezien als een partner. Samen creëren ze een gebalanceerde leefomgeving waarin de saffraanknollen precies krijgen wat ze nodig hebben, geleverd via de levende grond waarin ze wortelen.
Bokashi: fermentatie als revolutie in de bodem
Een van Marc’s meest vernieuwende praktijken is zijn gebruik van Bokashi. In plaats van traditionele compost gebruikt hij deze Japanse fermentatietechniek om zijn bodem te verrijken. Bokashi betekent dat organisch materiaal anaëroob(zonder zuurstof) wordt gefermenteerd met behulp van Effectieve Micro-organismen (EM). Marc gebruikt hiervoor enkel materiaal van zijn eigen boerderij, waardoor het systeem volledig gesloten is. Het verschil tussen Bokashien composteren is cruciaal. Composteren is een aëroobproces waarbij organisch materiaal wordt afgebroken, maar daarbij komen aanzienlijke hoeveelheden koolstof en stikstof vrij in de atmosfeer. Bokashi-fermentatie daarentegen behoudt vrijwel alle waardevolle elementen. Wanneer de gefermenteerde Bokashiaan de bodem wordt toegevoegd, geeft dit een krachtige en directe voedingsboost aan het bodemvoedselweb. Dit gefermenteerde materiaal zit boordevol vitaminen, antioxidanten en groeistimulerende stoffen. Het fungeert als een superfood voor het bodemleven, stimuleert de activiteit en verhoogt snel het humusgehalte. Humus is het donkere, organische bestanddeel van de bodem dat essentieel is voor het vasthouden van vocht en voedingsstoffen. Op de van nature zanderige Kempense bodem is humus opbouw van levensbelang. Dankzij Bokashi verandert Marc zijn velden in een rijke, vochthoudende en levendige basis voor zijn saffraan.
Een natuurlijke harmonie: werken met de natuur, niet ertegen
Marc’s geloof in een gebalanceerd ecosysteem zie je ook terug in zijn aanpak van plagen. Zijn werkwijze draait niet om bestrijding, maar om het creëren van een veerkrachtige omgeving waarin plagen niet zomaar een kans krijgen. Al vroeg leerde hij een waardevolle les toen hij Indische loopeenden inzette tegen slakken – hun mest trok echter knaagdieren aan en ontregelde de knollen, waardoor het kwetsbare evenwicht juist verstoord werd dat hij wilde opbouwen. Deze ervaring bracht Marc ertoe om externe input, zoals dierlijke mest en natuurlijke plaagbestrijders, volledig los te laten. In plaats daarvan ontwikkelde hij een strategie die draait om slimme, vriendelijke ecologische ingrepen. Om woelmuizen – een veelvoorkomende uitdaging bij bolgewassen – te weren, plant hij olifantenlook (elephantgarlic) rondom en tussen de saffraanrijen. De sterke geur van deze plant werkt als een natuurlijke barrière en houdt de knaagdieren op afstand.
Daarnaast maakt hij gebruik van subtiele trillingen in de bodem, veroorzaakt door het plaatsen van staven of potten, zodat de omgeving onaantrekkelijk wordt voor gravende dieren. Deze werkwijze is een prachtig voorbeeld van zijn filosofie. In plaats van een strijd aan te gaan met plagen, zet hij juist zijn kennis van de natuur in om een systeem van subtiele sturing te creëren. Door samenwerkingen tussen planten en kleine verstoringen in het ecosysteem te benutten, houdt Marc het evenwicht op natuurlijke wijze in stand. Zo groeit de veerkracht van zijn boerderij van binnenuit. Fusarium, een schimmelziekte die krokussen kan aantasten, wordt niet bestreden met chemische middelen, maar krijgt geen kans dankzij het diverse en concurrerende bodemleven in de gezonde, levende grond.
De smaak van terroir: kwaliteit boven kwantiteit
Voor Marc komt al dit werk samen in het uiteindelijke product: saffraan die een pure expressie is van zijn terroir. Terroir is die unieke combinatie van bodem, klimaat en menselijk vakmanschap die een product zijn uitgesproken karakter geeft. Marc gelooft sterk dat de complexiteit en diepgang in smaak van zijn saffraan rechtstreeks voortkomen uit de levende Kempense zandgrond – iets wat je nooit kunt bereiken in een steriel en chemisch hydrosysteem. Door te focussen op de biochemische rijkdom van de saffraan – en niet uitsluitend op de opbrengst – kweekt Marc een product met een uitzonderlijke concentratie aan smaak- en geurstoffen. Die kwaliteit werd al meteen zichtbaar bij de allereerste oogst, waar de intense kleur, geur en smaak direct zijn visie voor de bodem weerspiegelden. Elke saffraandraad vertelt het verhaal van een gezond, vitaal ecosysteem. Marc’s werk is een voortdurende reis van observeren, leren en steeds weer aanpassen. Hij zoekt onafgebroken naar balans, vindt creatieve antwoorden op uitdagingen en verdiept zo zijn band met het land. Zijn verhaal herinnert ons eraan dat ware rijkdom in de landbouw niet wordt gemeten in tonnen per hectare, maar in de vitaliteit van de bodem en de kwaliteit van wat er groeit. Hij laat zien dat door samen te werken met de natuur, je niet alleen een gewas kunt verbouwen, maar ook een toekomst vol veerkracht, smaak en leven kunt laten groeien.
